Email

VIDEO/ Intervista e Dritëro Agollit dy muaj para se të ndërronte jetë: Nëse kthehem në qenie tjetër, zgjedh kalin!

Email

Në një bashkëbisedim me analistët Shpëtim dhe Mentor Nazarko, vetëm dy muaj para ndarjes nga kjo jetë, shihni shkrimtarin Dritëro Agolli ashtu si nuk e keni parë.

Video është bërë në banesën e tij, vetëm pak pasi ai mbushi 85-vjeç, teksa bisedon së bashku me vëllezërit Nazarko; Kali, apo gomari, cili është më i zgjuar”, publikuar në “Konica.al”.

“85 vjet mbusha tani, nuk kam parë gomar që të shtypë makina, ke parë ti, edhe punëtor i madh është, po nuk lavdërohet”- thotë Agolli.

Ai tregon një episode nga e shkuara, teksa ka parë të ngordhë kalin në shtëpinë e të atit të tij.

“Ikonë kali mund të jetë për mua, kali qan kur ndjen se i vjen vdekja. Më kujtohet te im atë, qante kali, ishte shtrirë, e kam vjershë këtë”- thotë ai, duke shtuar se kur e kanë pyetur ‘nëse kthehesh qenie tjetër, unë kam thënë kali”.

…read more

Email

INTERVISTA/ Ismail Kadare: Lubonja shpifës ordiner, Zylyftar Ramizi foli kundër meje kur…

Email

Intervista e Ismail Kadaresë, shkrimtarit më të madh të gjallë të botës shqiptare dhe njëri ndër më të mëdhenjtë e kohës që jetojmë, dhënë për Mentor Nazarko në Konica.al, është rrëfimi më i plotë dhe më i strukturuar i raportit të tij me diktaturën.

Ai shpjegon në intervistën për Konica.al raportin e tij me Enver Hoxhën, personazh i romaneve të tij, nëpërmjet një paravolie gjeniale të raportit që shkrimtarë të mëdhenj rusë si Pasternak apo Mandelshtam kanë pasur me Stalinin.

Nga Mentor Nazarko

(pjesa e dytë, vijon nga numri i kaluar)

“Të shkojnë të kërkojnë në mijëra arkiva dhe nuk do të gjejnë një radhë timen kundër një shkrimtari tjetër”. Numërohen disa libra tanimë me dokumente arkivore që dëshmojnë “gatishmërinë” e sistemit komunist për ta “kapur mat” Ismail Kadarenë, por edhe të kolegëve të tij shkrimtarë për t’i vënë në dukje “shkeljet”.

Ka pasur edhe nga ata që kanë hedhur hije dyshimi mbi këto dokumente, duke i konsideruar si selektive. Analisti Fatos Lubonja, nisur nga eksperienca personale, jo vetëm vë në diskutim mënyrën e ndërtimit të këtyre librave me dokumente, nga ana e autorit të tyre (bëhet fjalë për atë me autor Dashnor Kaloçin), por është shprehur edhe se Kadare nuk ka qenë as i persekutuar dhe as i ndjekur nga Sigurimi i Shtetit.

Në një intervistë për Mentor Nazarkon (Konica.al), Kadare, me tone të ashpra, i përgjigjet Lubonjës, duke e quajtur një “shpifës ordiner”. Në vijim të intervistës, Kadare është shprehur për përkatësinë europianiste të Shqipërisë, lidhjen e saj me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si dhe rezultatet e një sondazhi të OSCE­së, sipas të cilit shqiptarët janë nostalgjikë për regjimin diktatorial.

Është edukative… Është shumë e bukur kjo parabolë që bëre me Senekën, sepse ke alibinë, madje shpjegimin universal të raportit me Enver Hoxhën për të cilin të akuzojnë këta, që thonë që e ke glorifikuar, dhe prandaj nuk “vdiqët”…

Nuk është fare e vërtetë. Unë kam dyzet vepra, a dyzet e pesë, varet si ndahen titujt, nga të cilat në njërën është i pranishëm shefi i regjimit, dhe në atë, vetëm në rreth 30 për qind të saj. Dhe ajo vepër vazhdon të qëndrojë, vazhdon të lexohet dhe do të lexohet gjithmonë.

Unë nuk kam turp prej saj, sepse ajo vepër nuk është e tillë, dhe nuk ka pse të mohoj unë veprën time dhe të kem ndjenjë faji, dhe nuk ka asnjë vepër tjetër që mund të quhet problematike.

Ka një moment të afërt, që është botimi i një libri me dokumente që tregon që ju përndiqeshit, mbikëqyreshit nga Sigurimi, që kishte njerëz që vepronin për t’ju shkatërruar, që është libri i Dashnor Kaloçit, “Kadare në dokumentet e Pallatit të Ëndrrave”. Fatos Lubonja, një nga kritikët tuaj kryesorë, më i kualifikuari dhe ndoshta më cilësori në statusin e tij publik, thotë që nga ato dokumente, që sipas tij nuk janë përzgjedhur në mënyrë korrekte, nuk del kjo përndjekje, përkundrazi, dhe përmend Zylyftar Ramizin dhe të tjerë. Cila është përgjigjja juaj për këtë?

Përgjigjja ime është që unë nuk e marr fare seriozisht këtë Lubonjën që po thoni ju…

Fatosin…

Po, sepse shkrimi i tij ishte një lloj përçartjeje dhe asgjë tjetër. Ju përmendët një Zylyftar Ramizi. Zylyftar Ramizi ka qenë shef i Sigurimit shqiptar dhe zëvendësministër i Brendshëm. Ditën që u

dënua me vdekje, në zemërim e sipër, ose në panik e sipër, tha “do t’ju them edhe unë disa gjëra që do t’ju prishet gjaku”, dhe foli kundër meje. Tani, të përmendësh këtë argument kundër meje, është turpi më i madh. E para, sepse në një letër që i kam shkruar Ramiz Alisë, të vetmin që propozova për të hequr urgjent nga posti ka qenë Zylyftar Ramizi, kur ky ishte ende në post, dhe ky letrën sigurisht e mori vesh nga të parët, dhe e ka treguar. Nuk ka se si të dalë një njeri dhe të marrë sharjet e Ramizit kundër meje, dhe ta botojë këtë shpifje pa pikë ndërgjegje.

Unë po flas me një fjalor të ashpër, e di, që nuk i shkon një bisede letrare, por unë jam që në Shqipëri nuk duhet kurrsesi që, nën maskën e mendimit të lirë, të justifikohen shpifjet. Shpifja vjen pas vrasjes, ose është njëlloj si një vrasje. Të shpifësh kundër një shkrimtari të njohur (sepse kjo është shpifje e pastër, ai tha “Kadareja ka qenë agjent i Sigurimit”) është diçka, por si e boton ti sot në gazetë këtë gjë?

Së paku duhet vënë në kllapa sipas kokës së tij, mendjes së tij”, aq më tepër pas një libri që ka njëqind e një dokumente ku vërtetohet e kundërta, apo jo? Si e gjete ti që në këto dokumente nuk ka të vërteta? Ato janë dokumente me emra, me data, me shifra, me faksimile, me çdo gjë që ka një dokument, dhe vetëm në një shtyp të degjeneruar mund të dalë dikush në këtë mënyrë për të thënë që këto dokumente janë false, dhe mos t’i përgjigjet askush.

Unë kam deklaruar në intervista, në shtypin shqiptar apo dhe në atë botëror, kudo, me përgjegjësi personale, që të shkojnë të kërkojnë në mijëra arkiva, dhe nuk do të gjejnë një radhë timen kundër një shkrimtari tjetër. Ç’do më tepër, atëherë? Këtë deklaratë e kam bërë 5­6 vite më parë, sigurisht që janë turrur të kërkojnë, por nuk kanë gjetur dot, dhe tani na del ky shpifës ordiner, fare i neveritshëm, dhe thotë “po, ato dokumente janë të falsifikuara”. Kemi një kaos total, dhe Shqipëria po e vuan së tepërmi këtë kaos, sepse kaosi nuk të lejon të shpjegosh asgjë, çdo gjë e nxin, çdo gjë e çorienton.

Duke mbetur në temën e së kaluarës, është një figurë interesante, për aq sa flitet për të, dhe është figura e Mehmet Shehut. Presidenti francez Hollande përmendi librin tuaj “Pasardhësi” si një ndër librat e suksesshëm. Rreth Mehmet Shehut ka folur Nexhmije Hoxha, që tregonte se si ndodhi tragjedia e tij dhe si përpjekje për të justifikuar të shoqin. Ka pasuar ditët …read more

Email

Shqipëri-Serbi marrëveshje për kulturën, ministri serb Vukosavljevic: Moment historik

Email

Konferenca e tretë mes ministrave të kulturës së Evropës Juglindore është përmbyllur me firmosjen e një marrëveshje bashkëpunimi mes Serbisë dhe Shqipërisë.

Ajo u nënshkrua nga ministria Mirela Kumbaro dhe homologu i saj Vladan Vukosavljevic.

Fokusi i saj ishte vendosja e urave të komunikimit kulturor dhe realizimin e politikave në art – kulturë dhe trashëgimi kulturore.

Vukosavljevic, e quajti marrëveshjen një moment historik duke shprehur vullnetin e tij të plotë për të mbështetur çdo nismë që ka në objektivat e saj forcimin kulturor mes palëve.

Përpos kësaj, ministrja Kumbaro zhvilloi një takim bilateral me homologen greke, Lydia Koniordou me të cilën diskutoi rreth çështjeve të artit dhe trashëgimisë kulturore.

Të dyja palët arritën të bjenë dakord për nevojën e një marrëveshjeje bashkëpunimi, për të konkretizuar projektet mbi të cilat u fol.

Konference e mbajtur për të tretin vit radhazi, pati si qëllim bashkëpunimin rajonal dhe u konsiderua si një shtyllë kryesore për zhvillimin ekonomik.

I pranishëm në ceremoninë e hapjes ka qenë edhe kryeministri i Shqipërisë Edi Rama. Shefi i qeverisë u shpreh se Shqipëria ka rritur ndjeshëm buxhetin për kulturën.

“Të rrisësh buxhetin për kulturën nuk është asnjëherë e mjaftueshme. Kemi sfida të përbashkëta dhe për këtë të thellojmë dialogun dhe bashkëpunimin mes njeri tjetrit këtu në rajon”, nënvizoi Rama.

Konferenca kishte parashikuar edhe një moment diskutimi mes ministrave pjesëmarrës dhe gazetarëve.

E pyetur nga Gazeta “TemA” lidhur me fenomenin e zhdukjes së objekteve të trashëgimisë kulturore në kisha të vjetra apo muzetë e Shqipërisë, Kumbaro u shpreh se trafikimi i këtyre objekteve është një problem i njohur që nga luftërat në mesjetë edhe deri më sot.

Ministria e Kulturës vendosi theksin tek kujdesi i veçantë që po tregohet në pikat doganore të Shqipërisë me fqinjët për të shmangur këtë problem dhe siguroi se po bëhet një punë e vëmendshme në këtë drejtim.

Së fundmi, Kumbaro njoftoi se presidenca e radhës e Këshillit të Ministrave të Kulturës nga vendet e Evropës Juglindore do t’i kalojë Bosnjë dhe Hercegovinës.

Sipas saj sekretariati i këtij këshilli do të drejtohet nga Shqipëria deri në mbledhjen që do të mbahet në Sarajevë.

…read more

Email

Bashkëpunimi kulturor/ Shqipëria nënshkruan për herë të parë marrëveshje me Serbinë, dakordësi edhe me Greqinë

Email
Ministria e Kulturës së Shqipërisë, në përfundim të Konferencës së tretë Ministeriale “Nxitja e Kulturës për Zhvillim të Qendrueshëm” ka firmosur marrëveshjen e parë për bashkëpunim kulturor me Serbinë.
Qëllimi i këtij programi bashkëpunimi kulturor është të zhvillojë dhe mbështesë bashkëpunimin kulturor mes institucioneve dhe organizatave të ndryshme të të dy vendeve, në shkëmbimin e përvojave dhe realizimin e politikave në art – kulturë dhe trashëgimi kulturore, në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian, UNESCO-s, në përpjekje për të ndërtuar dhe nxitur marrëdhënie të mira dhe për të forcuar bashkëpunimin kulturor mes palëve.
Marrëveshja u nënshkrua nga dy ministrat e Kulturës, ai serb, Vladan Vukosavljevic dhe ministrja shqiptare, Mirela Kumbaro. Ministri serb e vlerësoi këtë si një moment historik për bashkëpunimin kulturor mes vendeve, ndërsa shprehu vullnet të plotë për të mbështetur maksimalisht çdo nismë kulturore mes dy vendeve.
Veç nënshkrimit të marrëveshjes me palën serbe, ministrja Kumbaro zhvilloi takimin bilateral me homologen greke, Lydia Koniordou.
Gjatë takimit dy ministret disktuan rreth çështjeve të artit dhe trashëgimisë kulturore, ku u ra dakord për nevojën e një marrëveshjeje bashkëpunim

…read more

Email

Rama: “Rritëm buxhetin për kulturën”

Email

Kryeministri Edi Rama, ishte sot i pranishëm në konferencën ministeriale me titull “Nxitja e kulturës për zhvillim të qëndrueshëm”, ku deklaroi se qeveria rriti buxhetin për kulturën, por nuk është asnjëherë mjaft.

“Programi ynë i Rilindjes Urbane kërkon të ringjallë hapësirën publike. E bukura është shumë e rëndësishme në raport me nevojën tonë për të pasur një marrëdhënie harmonike mes njerëzve të komunitetit, me ligjet e komunitetit dhe për zhvillimin e qëndrueshëm”, tha kryeministri Rama.

Më tej, kreu i qeverisë deklaroi se është e rëndësishme të vazhdohet të gjenden rrugë për të thelluar dialogun e bashkëpunimin mes njëri-tjetrit në rajon, pasi gjërat që na lidhin dhe eksperienca e secilit mund të vlejë shumë për të shmangur përsëritjen e gabimeve, apo për të zhvilluar në një kohë më të shpejtë probleme të ngjashme.

Shkëmbimet kulturore janë pjesë kyçe e axhendës së Konferencës së Berlinit, për rritjen e bashkëpunimit të gjithanshëm midis vendeve tona.

Është një mundësi e shkëlqyer për promovimin e ndërveprimit rajonal që Shqipëria ka presidencën e radhës të Këshillit të Ministrave të Kulturës të Evropës Juglindore (CoMoCoSEE). Deklaratat e nënshkruara dhe përfundimet në Konferencat e CoMoCoSEE kanë sjellë qasje të re të integruar për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore në rajon.

…read more

Email

Dritëro Agolli dhe “Njeriu me top” i Luznisë së Dibrës

Email

Ai, Dritëro Agolli, poeti, shkrimtari, njeriu, e donte Dibrën dhe dibranët. Sa herë jam takuar me Të, në mjedise të ndryshme në Tiranë dhe në Athinë, në shtëpinë e Tij gjithnjë derëhapur për të gjithë, fjalën e ka përcjellë në Dibër duke kujtuar me dëshirë njerëz dhe vende, duke i përmendur me emër e mbiemër. Dritëro Agolli fizikisht nuk është më por shpirtërisht është midis atyre njerëzve që e deshën dhe i deshi. Nga bisedat që kam bërë në shtëpinë e tij, nga fotografitë, disa me vlerë artistike që këto ditë më janë marrë nga interneti pa cilësim autori, po përcjell njërën, atë që është e lidhur me një ngjarje të vërtetë në kohë lufte në Luzni, hasmërinë midis dy fiseve në fshatrat përballë njeri tjetrit Arap i Poshtëm dhe Lishan i Poshtëm, ngjarje që Dritëro Agolli e shndërroi në art për ta bërë të njohur në rang kombëtar…

* * *

Atë ditë, e premte 9 prill 2010, trokita në portën e “Kullës Agolli” pa e njoftuar më parë e pa lënë takim. Një ngatërresë në numrin telefonik, e zakonshme për ne ikanakët të mësuar me numra me pesë shifra të Tiranës, më detyroi ti bije ziles, ndoshta sa për t’i dhënë Sadijes në këmbë dy librat e mi të fundit, njeri prej të cilëve, “Rilindësit e kohës sonë – 2” ishte i pagëzuar nga shkrimtari ynë i madh.

Zëri i Sadijes, si zëri i grave burrnesha të kullave të moçme shqiptare, më ftoi menjëherë tu ngjitem shkallëve e të hyj në derën gjithnjë të hapur të familjes Agolli…

Ulur në të njëjtin kolltuk, si një lis i moçëm me rrënjë të thella, Dritëro Agolli…

Përqafohemi, shkëmbejmë buzëqeshjet e zemrës, flasim për shëndetin, ngremë rakinë e sapo shërbyer, gjerbim kafenë e Sadijes…

I ve përpara librat “Shkolla shqiptare e Athinës-Rilindësit e kohës sonë-2” dhe “Po Dibrës! Jo Skavicës”…

Kuvendojmë…

* * *

A. Ashiku: Me Skavicën mbytet e gjithë fusha e Dibrës, i them ndërsa ai shfleton librin, mbytet e gjithë historia e Dibrës, histori që është e lidhur me Skënderbeun por edhe me ngjarje të tjera të mëdha. Por mbytet edhe “varri” i Mato Grudës, atje tek Matet dhe Grudet në Luzni…

D. Agolli: Pse edhe Luznia mbytet?

A. Ashiku: Mbytet Fusha e Luznisë, Katundi i Ri mbytet tërësisht kurse Hoteshi pjesërisht…

D. Agolli: Po.

A. Ashiku: Desha që të kthehemi pak në kohë, atëherë kur ishit gazetar në “Zërin e Popullit”, kur u ngjitët në Malin e Luznisë dhe mësuat historinë e njeriut me top, Manuket që goditën Meret dhe bëtë romanin “Njeriu me top”. Unë, siç e shikoni kam bërë një libër ku i them Jo Skavicës sepse mbyt një qytetërim të tërë dhe kërkoj që të shihet një tjetër alternativë, alternativa e hidrocentraleve mbi lumenjtë, degë të Drinit. Me që jeni devolli më ngjan se Skavica si rezervuar është si ti vesh një pritë Devollit në Maliq, të mbytësh gjithë fushën për hir të hidrocentraleve që do të bëhen në kaskadën e Devollit.

D. Agolli: Ta vësh në Cangonj.

A. Ashiku: Duke hedhur një vështrim tek e kaluara do të desha këndvështrimin tuaj për këtë gjë. Si e gjetët “Njeriun me top në Luzni”, si e krijuat Mato Grudën dhe plakun Mere? Si i morët emrat e fiseve dhe i bëtë personazhe të romanit?

D. Agolli: Atje mbi… në fshatin Arapaj…

A. Ashiku: Arap i Poshtëm. Arap i Poshtëm dhe Lishani i Poshtëm vendet ku është zhvilluar ngjarja reale…

D. Agolli: ...Një njeri i familjes së tyre, të Mereve, kishte shkruar gjithë historinë e familjes, hasmëritë. Bënte fjalë në ato shënime edhe për një top të artilerisë së lehtë që tërhiqej me kuaj që e kishin gjetur pas rënies së Italisë fashiste dhe e kishin marrë me vete me qëllimin të marrin hak ndaj asaj shtëpie që …pala tjetër dua të them…

A. Ashiku: Manuket me Meret…

D. Agolli: Po. Këta e kishin marrë që kur të vinte rasti ta qëllonin me top këtë shtëpi sepse ajo ua kishte zhdukur gjithë njerëzit. Ajo ishte një fletorkë me kapak të zinj siç ishin atëherë fletoret, si bllok. E këtij formati ishte sa i këtij libri. Ai shkruante me një vërtetësi të madhe të gjitha ngjarjet si kishin ndodhur. Atje ishte një gazetar i “Zërit të Popullit”, Osmani…

A. Ashiku: Osman Allkja. E njoh, e kam mik.

D. Agolli: Ai, Maneja, se Mane i thosha unë, pasi i tregova për fletorkën më tha se unë kam këtë fletore. Ma dha ky fletoren. Nuk e mora unë vetë. Unë kam një fletore më tha dhe do të ta sjell, po të asaj shtëpie të Manukëve. Ma dha fletoren. Unë e mbajta gjatë atë fletore. Fletorja mbeti në sirtarin e tavolinës time në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe nuk e di ku përfundoi. Pas disa vjetëve mendova, më lindi ideja, për të bërë romanin “Njeriu me top”. Doemos unë ia ndërrova emrat, por Meres nuk ia ndërrova. E vura Mere se më dukej kështu shumë ekzotike dhe një emër që nuk i përkiste feve të ndryshme që kemi këtu ne. Mere mund të jetë edhe nga vende të tjerë, edhe francez mund të jetë. Apo jo?

A. Ashiku: Po.

D. Agolli: Kështu mora këtë sepse ishte asnjanës. Mere, ne andej kemi shkurtimin e Remes, Muharrem ose Mere i themi, apo një emër tjetër që mbaron me këtë. Prandaj mora emrin, mora edhe ngjarjen dhe u shkrojt ky roman. Pasi u botua romani, Viktor Gjika, tashti ka vdekur dhe vdiq i ri, relativisht shtatëdhjetë vjeç, regjisor shumë i mirë, nga më të mirët që kemi ne e që kemi pasur dhe nuk besoj të zëvendësohet lehtë. Viktorit i pëlqeu si ngjarje dhe më tha se unë do ta bëj këtë film por më bëj ti skenarin. Unë i thashë më mirë bëje vetë se unë çfarë kisha për të thënë i thashë në roman. Në ndonjë gjini tjetër këtë nuk e hedh dot prandaj merre dhe bëj çfarë të duash. Ai e bëri vetë skenarin duke ia parë edhe unë, duke precizuar disa …read more

Email

INTERVISTA/ Ismail Kadare i përgjigjet Lubonjës: Glorifikim Enverit? E vërteta për mbledhjen e 81 partive komuniste në Moskë

Email

Intervista e Ismail Kadaresë, shkrimtarit më të madh të gjallë të botës shqiptare dhe njëri ndër më të mëdhenjtë e kohës që jetojmë, dhënë për Mentor Nazarko, është rrëfimi më i plotë dhe më i strukturuar i raportit të tij me diktaturën.

Ai shpjegon raportin e tij me Enver Hoxhën, personazh i romaneve të tij, nëpërmjet një paravolie gjeniale të raportit që shkrimtarë të mëdhenj rusë si Pasternak apo Mandelshtam kanë pasur me Stalinin. Kadare për Konica.al shkon dhe më larg në histori duke rrëfyer fabulën e vetëvrasjes së Senekës me urdhër të Neronit.

Nënteksti i këtyre paravolive është i thjeshtë: unë nuk vdiqa me urdhër të diktatorit që mbase ju të më lavdëronit sot pas vdekjes, por nuk i kam bërë kurrfarë pagese të imponuar regjimit.

Nuk e kam glorifikuar Enver Hoxhën! Kadare i përgjigjet dhe kritikut më të madh të tij, dhe më të kualifikuarit, Fatos Lubonja për këtë raport. Ai analizon po ashtu ndjesinë e ringjalljes së nostalgjisë për regjimin komunist nëpërmjet disa sondazheve dhe i quan të rrejshme ato.

Kadare përfshihet me vonesë, por drejtpërdrejt në një polemikë që lidhet me një letër të kahershme të tij për Lulzim Bashën me anë të së cilës i kërkonte të tërhiqej nga fitorja e famshme mbi Ramën në garën për kryetarin e Bashkisë së Tiranës.

Asokohe u diskutua se me çfarë statusi e bënte Kadare një letër të tillë, dhe ndërsa dikush fliste për nevojën e autoriteteve morale si ai, profesor Artan Fuga, e kundërshtonte ekzistencën e këtyre autoriteteve në kohën tonë. Në njëfarë mënyre ai replikon megjithëse me roveshatë me Fugën, duke mbrojtur idenë se autoritetet morale kanë gjithmonë kohën e tyre.

Nga Mentor Nazarko/ Konica.al

Ka një moment të përfshirjes suaj në politikën e përditshme në Shqipëri, ku i keni thënë fituesit të zgjedhjeve, zotit Basha, të japë dorëheqjen. Unë kam bërë një shkrim ku e kam quajtur këtë një akt tipik të autoriteteve morale, të cilët ndërhynë në momente krize dhe në emër të stabilitetit propozojnë zgjidhje që tejkalojnë politikën e vjetër. Cila është qasja juaj për rolin e autoriteteve morale në kohën tonë? Ka kritikë, njerëz që thonë që sot nuk është koha e autoriteteve morale, siç ishte në epokën e iluminizmit apo të rilindjes europiane. Kam bërë debat me profesor Artan Fugën për këtë, megjithëse pa përmendur emrat e njëri-tjetrit.

Më duket se është një nga ato deklaratat jo fort të përgjegjshme që bëhen, si çfarë është kjo kohë, çfarë i shkon kësaj kohe dhe çfarë nuk i shkon. Zakonisht njerëzit gabojnë kur mendojnë që një kohë vjen me normat e saj të tjera, të gjitha të reja. Nuk është ashtu. Shpeshherë njerëzimi përsërit ngjarje të vjetra, incidente të vjetra, fatkeqësi të vjetra, ndryshe bota do të shkonte shumë përpara po të mos përsëriteshin.

Edhe ky është një mendim që kam dëgjuar si qasje moderne ose post-moderne, por njerëzit harrojnë që kjo është një qasje marksiste: mendimi i popullit, populli vendos për gjithçka, sidomos kur kjo lidhet me artet dhe letërsinë. Nuk ka mendim më të gabuar, ne shkrimtarët kemi dëgjuar me vite të tëra se si duhet ta mësojmë letërsinë nga populli. Absurde! Pse një shkrimtar duhet ta mësojë letërsinë nga populli? Pse duhet të mësojë një violinist gjenial si t’i bjerë instrumentit të tij nga populli? E të tjera e të tjera. Dhe kjo qasje ishte për të gjitha artet.

Pra, kjo qasje e marksizëm-leninizmit ishte një nga mënyrat më të mira për të ulur nivelin e letërsisë botërore, të arteve dhe të atyre që ju përmendët në pyetje, pra të autoriteteve morale. Kjo sepse një diktaturë e klasës punëtore, siç e quajti Marksi me krenari komunizmin, mund të durojë shumë gjëra, por nuk duron kurrë praninë e autoriteteve paralele. Nën parullën banale “Pushteti i punëtorëve”, ose i fshatarëve, donte që të shuante çdo frymë të lirisë.

Nuk ka të bëjë kjo me autoritetet individuale morale. Ju kujtohet nga komunizmi Zëri i Partisë, ose Zëri i Popullit. Nuk donin ata të dëgjohej një zë tjetër, madje në asnjë diktaturë në botë nuk është ngritur aq shumë kulti për të shtypur zërin e lirisë si në diktaturën komuniste. Kështu që letërsia zakonisht (unë jam shkrimtar dhe ndihem më komod të flas për letërsinë sesa të tjerat, sepse nuk jam specialist për çdo gjë) është ajo që nuk e duron dot autoritetin shtetëror, zyrtar, dhe aq më pak diktatorial.

Disa kritikët tuaj, si për shembull, Lubonja dhe të tjerë, thonë që keni pasur një raport të privilegjuar me Enver Hoxhën dhe se një nga veprat tuaja më të njohura, “Dimri i madh”, është një libër glorifikues i figurës së Enver Hoxhës në historinë shqiptare, por edhe botërore, për shkak të përplasjes me Bashkimin Sovjetik. Cili është raporti juaj me Enver Hoxhën, nga ky këndvështrim?

Kjo mënyrë të foluri për letërsinë, pra që një shkrimtar që përmend një lider të kohës është vetvetiu glorifikues, është shumë banal dhe i pavërtetë. Në letërsi ka me qindra portrete sunduesish, mbretërish, gjeneralësh, dhe nuk do të thotë automatikisht që, po të jetë një vepër, ajo është glorifikuese. Vepra ime, “Dimri i vetmisë së madhe”, është vepër që vazhdoj ta botoj, njëlloj si përpara, ndoshta më shumë tani, dhe ka të njëjtin interes në publik. Është përkthyer në shumicën e vendeve që më përkthejnë…

Në 30 vende, thotë presidenti francez…

Ndoshta, nuk i kam numëruar. Gjithsesi, ajo vazhdon të zgjojë të njëjtin interes. Enver Hoxha është një personazh në atë vepër, dhe kjo mënyrë shumë e thjeshtë për ta interpretuar është e padenjë për letërsinë. Ai është personazh në roman për një ngjarje të vërtetë, shkëputja e Shqipërisë nga kampi socialist. Po të mos ishte i informuar lexuesi, kjo do të dukej një ngjarje shumë madhështore, me thënë të drejtën.

Një shtet i vogël komunist, që shkëputet i pari nga familja komuniste. Por po të dish pastaj rrethanat pse u shkëput, sigurisht nuk është kaq e lavdishme. Unë këtë roman e kam …read more

Email

Sekuestrimi i objekteve të vjedhura në Apolloni/ Kumbaro: Ndëshkim për këdo që guxon të prekë pasuritë kulturore! Ruajtja e tyre, detyrë e të gjithëve!

Email

Duke vlerësuar punën e bërë nga Ministria e Brendshme dhe gjithë strukturat e Policisë së Shtetit për sekuestrimin e objekteve të vjedhura në gërmimet e bëra në Apoloni dhe kapjen e autorëve, ministrja e Kulturës, Mirela Kumbaro tha se mbrojtja e pasurive kulturore të vendit tashmë është një strategji kombëtare, por ruajtja e tyre është detyrë e të gjithëve.

“Nëse do të jemi të vetëdijshëm për thesaret e jashtëzakonshme që kemi, konkretisht banorët e Fierit dhe ne të gjithë, do të dimë t’i mbrojmë ato. Sepse është e pamundur që çdo gur apo objekt i trashëgimisë të mbrohet me një roje apo me një polic, nëse ne të gjithë nuk i mbrojmë. Është pikërisht ky sensibilizim i të gjithë faktorëve, që nga komuniteti, shkolla, pushteti lokal, padyshim qeveria, Ministria e Kulturës dhe Ministria e Punëve të Brendshme, të cilët kanë treguar sesi kur jemi bashkë mund t’i mbrojmë vlerat tona.

Ne kemi tre vjet që punojmë me strukturat e policisë për të pasur një strategji kombëtare. Në fakt është një strategji kombëtare e aprovuar vitin e kaluar nga qeveria shqiptare, për luftën kundër trafikimit të pasurive kulturore, të cilat në 25 vitet e fundit, fatkeqësisht kanë humbur jo pak”, u shpreh Kumbaro.

Ministrja e Kulturës, u shpreh se ky është një tjetër operacion i suksesshëm pas atij të koleksionit të ikonave. Ajo e quajti këtë një tjetër fitore të jashtëzakonshme, ku 264 objekte të periudhave të ndryshme dhe me vlera specifike, janë sot të sekuestruara nga Policia e Shtetit dhe të sigurta.

“Dua të falenderoj me gjithë zemër drejtorët e insititucioneve të Policisë së Shtetit dhe të Ministrisë së Kulturës që kanë bërë një punë të shkëlqyer dhe sot na japin kënaqësinë të kemi një miniekspozitë këtu në Apoloni. Kushdo që do të guxojë të prekë pasuritë kulturore që na takojnë të gjithëve ka vetëm një rrugë, ndëshkim”, vijoi më tej Kumbaro.

Në fjalën e saj ministrja e Kulturës theksoi edhe faktin se me investimin që po kryhet aktualisht në Apoloni, ku park do të kthehet një ndër më të rëndësishmit në vend.

“Është një moment i rëndësishëm, sepse duam që në të njëjtën kohë, jo vetëm të tregojmë që kemi një pasuri të madhe dhe jo vetëm që e mbrojmë dhe e restaurojmë atë; Ndërkohë që ne flasim është duke u mbyllur një kantier i madh restaurimi në Parkun e Apolonisë, ku në një bashkëpunim me delegacionin Europian, po investojmë mbi 700 mijë euro për ta bërë këtë park, pse jo ndër më të rëndësishmin në Shqipëri”, tha ajo.

Ky projekt është pjesë e listës së projekteve të kombinuara që vijojnë Procesin e Lubjanës – Financimi i Rehabilitimit të Trashëgimisë në Evropën Juglindore, iniciativë e përbashkët e Këshillit të Europës dhe Komisionit Evropian dhe për të mbështetur restaurimin e trashëgimisë historike, si një gjenerator i kapitalit social dhe ekonomik, i cili sjell përfitime të prekshme për popullsinë lokale, duke inkurajuar turizmin kulturor.

…read more