Email

Akush Shima/ Ndërmjet Cezanne-s, Braque-s dhe Matisse-s

Email

Për ekspozitën personale të Alush Shimës e cila po qëndron hapur në Galerinë Kombëtare të Arteve të Kosovës

Ajo çfarë mund të shohim në këtë ekspozitë, mund të gjejmë me një të klikuar në “google”, vetëm të shkruhen tre emrat e piktorëve më sipër. Nuk jam kundër këtij lloj arti, jam kundër ndikimit, marrjes së ideve, ngjashmërisë dhe arti i pikturës mund të përfaqësohet me shprehje të thella vetanake origjinale, duhet t’i iket historisë së artit, të zhytemi në historinë e çastit. Arti jep vizionin për vetveten dhe shtetin.

Ilir Muharremi

Ndikimi i Paul Cezanne, pak edhe George Braque, herë pas here edhe të Henri Matisse-s, ndriçuan në formimin e piktorit nga Shqipëria Alush Shima, i cili ditë më parë hapi ekspozitën personale në Galerinë Kombëtare të Kosovës. Tek Cezanne, piktori Shima huazon formën, ngjyrën, herë pas herë dritën, poashtu edhe kompozicionin, qëndrueshmërinë e formës, ndërsa perspektivën e nxjerrë nga rregulli i imponuar. Natyrat e qeta të Shimës janë postimpresioniste, dikund edhe impresive identike me ato të piktorit të famshëm Cezanne i cili pikturonte mollët, të njëjtat Shima i aranzhon (ngjyrë, linjë), vetëm se heq një numër të konsiderueshëm mollash që i gjejmë te Cezanne. Mollën, kur e pikturon artisti Shqiptar, së pari e koncepton si topth (identike me të Cezanne), ndërsa vazoja, qëndron si cilindër dhe si kon. Arrihet një gjeometri e mirëfilltë matematikore. Mbulesa e bardh, e cila qëndron pothuajse në çdo tavolinë (fjala për natyrat e qeta të Shimës), është e ndrydhur, me ngjyrë neutrale (të bardh), herë e shtrirë deri në dysheme, përfaqëson ndikimin e thellë të Cezanne-s. Artisti në këtë rast duhet të ketë aranzhim të tijin të veçantë. Vërejmë një shkallëzim tonal të ngjyrave të ngrohta dhe atyre të ftohta, dikund deri në dikotomi kontrasteve në orvatje të spikatjes së ritmit kompozicional. Hapësira e kanavacës ku janë të vendosura natyrat e qeta, përveç që i shohim, Shima tenton ti jetësoj, ti ndjejmë ato, të jenë të arsyeshme për vendosmërinë dhe pozitave. Mollët në kanavacat e Cezanne duken më të gjalla, dhe ngjyrat janë të përziera me nuanca tejet natyrale. Kurse te Shima, ngjyrat na vijnë herë origjinale të pa prekura nga paleta dhe janë më të ëmbla. Natyrat e qeta ndeshën edhe me eksterierin.

Koloriti është i çiltër

Veprat e Shimës e arrijnë poetikën, subtilen dhe e veçanta është drita e cila i bënë të gjalla figurat. Peneli nga gjurmët e lëna në kanavacë përpiqet të jetë spontanë, por është i zhdërvjelltë çliron dritën dhe hijen, ndërton kontraste duke krijuar nuanca të ëmbla. Koloriti është i çiltër veçanërisht tek motivet e frutave, porse tek disa fruta vërejmë sforcim të koloritit, me dozë fluditit të primesavve të ngjyrave lazure dhe i tëri përpiqet të begatohet me implikimin e dritës dhe sforcimin e formës dhe kjo përveç që na kujton Cezanne-n, poashtu na përkujton shumë piktorë postimpresionistë. Tek Shima shohë vetëm lulen, kurse tek Cezanne, shohë lulen edhe rrënjën. Më e rëndësishme është rruga deri tek rrënja sepse aty vjen lulja pra jeta.

Pas ciklit të natyrave të qeta spikasim kompozimet e portreteve të ngjashme të fovistit Henri Matisse i cili gjatë punës veçonte vëllimin, arabeskën, kontrastet dhe harmoninë. Matisse e harroj zanatin e mjeshtërve nga historia e artit, kurse Shima u zhyt thellë tek kanavacat e këtij mjeshtri fovist, duke ngjarë me portrete. Pjesa e kokës, sytë, vështrimi, pozita e trupit, mbajtja e duarve, skica ose vizatimi që ishte poashtu i rëndësishëm për Matisse-n, e gjejmë të plasuar edhe te Shima. Portretet gjenerojnë në dritë, përmbajnë ndjeshmërinë lineare, dritën dhe diferencën tonale. Mirëpo, janë pak më të ashpra se linjat e thjeshta të penës. Edhe kostumet e portreteve janë po aq identike të Matisse-s, duke ditur kohën në të cilën jetoj mjeshtri. Artisti duhet të jetë në proporcion me kohën në të cilën jeton, ndonëse edhe i kufizuar nga koha dhe vendi. Artisti në këtë radhë merr shumë nga mjeshtrit e mëdhenj dhe jo më kot shkruan Picasso: “Artistët e mirë kopjojnë, të mëdhenjtë vjedhin”. E vërtetë që arti i kthehet historisë, por piktori duhet të krijoj stil, por prapë stili është në lidhje me natyrën dhe historinë, sepse është prani e imponuar. Tek krijuesi Shima nuk gjejmë pajtim të së veçantës ose universalen, për të cilën shumë filozof pohonin. Kemi ripërtëritje të mjeshtërve të mëdhenj.

Punimi është gjithnjë i zbukuruar dhe kjo nuk nënkupton ngarkesën, të njëjtën gjë që e orkestroi edhe Matisse. “Kur janë në vendin e tyre ato sugjerojnë formën dhe aksentët tonale të nevojshme në kompozimin e vizatimit”, shkruante Matisse. Mirëpo, tek Shima ato qetësisht ringjallen nga mjeshtrit e dikurshëm dhe kompozohen. Të analizojmë pozat e portreteve tek Shima, pushojnë qetësisht, duken sikur kanë zënë pozitën që i përshtatet më së shumti, pushojnë së çliruari, pastaj artisti bëhet skllav i pozës së modelit. Të njëjtën e gjejmë tek portrete e Matisse-s. Në portrete mungojnë, gjysmëtonet, linjat e kryqëzuara, hijet, vërejmë një modulim të linjës, paksa të trashë, këtë e vërejmë edhe tek Rembrandt-i.

Trikotomia: ngjyrë formë dhe linjë

Ngjashmëria me piktorin George Braque qëndron tek kundrimi i peizazhit, vetëm se peizazhet e Braque-s qenë të paprovuara nga askush të ndriçuara nga arsyet poetike, dhe vetë Braque ka thënë: “Vazoja i jep formën boshllëkut”. Vazot qenë të orvatur në telajot e Shimës, poashtu në planë të parë. Peizazhi është i pikturuar në ngjashmëri me Braque, me kolorit intensiv, me thyerje të formave kompozicionale si në aspektin analitik, po ashtu sintetik të një kubizmi drejt ngjyrave neutrale, poashtu edhe jeshile në të mbylltë, herë edhe floreciente. Ky element thekson, dinamizon trajtime foviste, kubiste, në kërkim të një fryme moderniste, dhe pak spikat rrugëtimin drejt një qasje të stilit vetanak (të krijuar.) Te peizazhi kemi një trikotomi: ngjyrë, formë dhe linjë me tendencë të shpalosjes së një bote personale artistike.

Ngjashmëritë me Braquen: pemët, fletët, rrugicat, gjinkallat, dheu, trajtat e largëta në horizont. Ngjyrat janë intensive të pastra. …read more

Email

Teodor Kolokotroni, heroi arvanitas i pavarësisë së Greqisë

Email

14 janar 1822 – Lufta greke e Pavarësisë: 1822 – Lufta greke e Pavarësisë: Akrokorinthi (Korinthi i Epërm) merret nga trupat e Theodor Kolokotronit, udhëheqës i Revolucionit grek kundër perandorisë Osmane. Kolokotroni, ky “shqiptar” i quajtur arvanitas, fliste arvanisht (arbërisht), paraardhëse e drejtpërdrejtë e shqipes së sotme. Me prejardhje arvanitase Greqia ka pasur 9 kryeministra, 1 president, dhe 1 diktator (Gjeneral Theodor Pangalo, 1878–1952). Kolokotroni u bashkua me kryengritësit e Moresë (Peloponez) që kur ishte 14 vjeç; një vit më vonë, ai bëhet “kapetanios” i çetës së tij. Pastaj, Kolokotroni shpallet në kërkim nga osmanët dhe ikën në ishujt e Jonit. Më 1809 i bashkohet këmbësorisë greke në ushtrinë britanike që luftonte kundër ushtrisë perandorake të Napoleonit në ishujt e detit Jon.

Gjatë kësaj kohe, Kolokotroni ndikohet nga idetë e Revolucionit Francez dhe nga Napoleon Bonaparti. Në autobiografinë e tij Kolokotroni shkruan: “Sipas gjykimit tim, Revolucioni francez dhe veprat e Napoleonit i hapën sytë botës. Më parë, kombet nuk dinin asgjë për veten dhe njerëzit mendonin se mbretërit ishin perëndi mbi tokë dhe çdo gjë që ata bënin ishte e përkryer”.

Dihet se arvanitasit në Greqi janë arbëreshë të zhvendosur në kohë të ndryshme mes shekujve 13–16 nga ajo që sot është Shqipëria e jugut.

Arsyet për këtë migrim nuk janë krejtësisht të qarta dhe mund të jenë e shumëfishta. Në shumë raste arvanitasit ishin të ftuar nga sundimtarët bizantinë dhe latinë të kohës për punësim ose ripopullim të zonave të shkretuara nga luftërat, epidemitë, dhe arsye të tjera; ata punësoheshin kryesisht si ushtarë.

Disa migrime të mëvonshme besohet të jenë motivuar për të shmangur islamizimin pas pushtimit osman.

Valët kryesore të migrimit filluan rreth viteve 1300, arritën kulmin gjatë shekullit të 15-të (pas vdekjes së Skënderbeut), dhe përfunduan rreth viteve 1600. Arvanitasit e parë arritën në Thesali, pastaj Atikë, dhe më në fund në More a Peloponez.

Poema greke “Thourios” (Thirrja) nga poeti i rilindjes greke të shekullit të 18-të – dhe hero kombëtar grek, Rigas Feraios lindur në Tërhallë më 1757 – 1798, përfshin një thirrje për arvanitasit që jetonin në atë kohë në mbarë Greqinë, për t’u bashkuar kundër sundimit Osman. Dhe arvanitasit iu përgjigjën “thourios”; në fakt, gjatë luftës greke për pavarësisë, arvanitasit luajtën rol të rëndësishëm – shumë prej tyre njihen sot si heronj kombëtarë grekë (Kundurioti, Xhavella, Kollokotroni, Boçarët, Bubulina, Miauli, etj.)/Astrit Lulushi/VOA/

…read more

Email

Kishë apo xhami te Tempulli i “sherrit” brenda “Rozafës”, tension dhe mirëkuptim mes dy feve

Email
11 vjet më parë Ambasada amerikane mbështeti financiarisht restaurimin e objektit të lashtë në kalanë e “Rozafës”, pa ditur se kështu do të nxirrte në sipërfaqe një debat po aq të vjetër dhe delikat: atë se cilit kult, i përkiste ky tempull.

“Ne si Myftini e Shkodrës dhe komunitetit mysliman i Shqipërisë, e kemi parë të paarsyeshme që Kisha Katolike të zhvillojë një meshë njëherë në vit në këtë objekt që ne e themi në bazë të fakteve dhe historisë që është një xhami shumë shekullore”, shprehet Muhamed Sytari, myftiu i Shkodrës.

“Mjafton të lexohet Marin Barleti tek “rrethimi i Shkodrës” për të kuptuar ekzistencën e kishës së Shën Shtjefinit”, thotë Dom Artur Jaku, Famulltar i Famullisë së Shën Shtjefinit.

Objekti i kulturës është shpallur Monument Kulture që në vitin 1948.

“Çfarëdo lloje ndërhyrje restauruese, promovuese e gjithçka, bëhet bazuar dhe konform ligjeve të shtetit”, shprehet Majlinda Laçaj, drejtoresh, DRKK Shkodër.

Nga katoliket ajo quhet Kisha e Shën Shtjefinit, nga myslimanët xhamia e Sulltan Mehmet Fatih. Zyrtarisht asnjë komunitet nuk pretendon pronësinë. Por…

“Nëse ne si KMSH e kemi përdor këtë objekt kulti për shekuj të tëre nuk e përdorim sot, sepse nuk është më edhe i përshtatshëm për të kryer adhurime, pse duhet që një komunitet tjetër, që pretendon një lidhje shumë të lashtë me këtë objekt, të ketë një ceremoni fetare”, shprehet Muhamed Sytari, myftiu i Shkodrës.

Komuniteti katolik pranon se ka kryer rite, por jo sfidë përballë vëllezërve të fesë tjetër.

“Unë personalisht, por besoi edhe Kisha këtu në Shkodër, sikurse të dinte që me të vërtetë, komuniteti mysliman apo baza, apo njerëzit e thjesht, me të vërtetë do të shqetësoheshin sepse ne kremtojmë një meshë atje, unë do isha i pari që isha tërheq në mënyrë që mos të bëhem shqetësim për atë komunitet”, thotë Dom Artur Jaku, Famulltar i Famullisë së “Shën Shtjefinit”.

Rindërtimi i këtij objekti u nis nga amerikanët si kontribut kulturor, por nga rrënojat doli një debat i vjetër është kishë apo është xhami. Por ndërsa dy komunitetet shohin aty secili simbolikën e vet, këto rrënoja nga kalaja e “Rozafës” shohin të gjithë qytetin multifetar, një shenjë në heshtje që ato i përkasin të gjithëve.

…read more

Email

A ekziston Zoti? Profesori në një debat “kryevepër” me nxënësin… Albert Einstein

Email

Një profesor ateist i Filozofisë po i fliste klasës së tij, në lidhje me problemin që shkenca ka me Zotin. Ai i kërkoi një prej nxënësve të rinj kristianë që të ngrihej dhe…

Profesori: Ti je i krishterë, apo jo, bir?

Nxënësi: Po, zotëri.

Profesori: Pra ti beson tek Zoti?

Nxënësi: Absolutisht, zotëri.

Profesori: A është i mirë Zoti?

Nxënësi: Sigurisht.

Profesori: A është zoti i gjithëpushtetshëm?

Nxënësi: Po.

Profesori: Vëllai im vdiq nga kanceri, ndonëse iu lut Zotit që ta shëronte. Shumica prej nesh do të përpiqeshim të ndihmonim të tjerët që janë të sëmurë, por Zoti nuk e bëri. Atëherë, si qenka i mirë ky Zoti? Hë?

(Nxënësi hesht).

Profesori: Nuk përgjigjesh dot, apo jo? Të fillojmë edhe një herë nga fillimi, djalosh. A është Zoti i mirë?

Nxënësi: Po.

Profesori: A është Satanai i mirë?

Nxënësi: Jo.

Profesori: Nga vjen Satanai?

Nxënësi: Nga… Zoti…

Profesori: Saktë. Më thuaj, bir, a ka ligësi në këtë botë?

Nxënësi: Po.

Profesori: Ligësia është ngado, apo jo? Dhe Zoti krijoi gjithçka, apo jo? Eshtë e saktë?

Nxënësi: Po.

Profesori: Atëherë kush e krijoi të ligën?

(Nxënësi nuk përgjigjet).

Profesori: A ka sëmundje? Imoralitet? Urrejtje? Shëmti? Të gjithë këto gjëra të tmerrshme ekzistojnë në botë, apo jo?

Nxënësi: Po, zotëri.

Profesori: Atëherë, kush i krijoi?

(Nxënësi nuk ka përgjigje).

Profesori: Shkenca thotë se keni 5 shqisa, që i përdor për të identifikuar dhe vëzhguar botën që të rrethon. Më thuaj, djalosh, a e ke parë ndonjëherë Zotin?

Nxënësi: Jo, zotëri.

Profesori: Na thuaj a e ke dëgjuar ndonjëherë Zotin tënd?

Nxënësi: Jo zotëri.

Profesori: A e ke ndjerë ndonjëherë Zotin tënd, e ke shijuar Zotin tënd, e ke nuhatur Zotin tënd? A ke patur ndonjëherë ndonjë perceptim shqisor të Zotit?

Nxënësi: Jo zotëri, kam frikë se jo.

Profesori: E megjithatë, ti prapëseprapë beson tek ai?

Nxënësi: Po.

Profesori: Sipas protokolleve empirikë, të testueshëm, të demonstrueshëm, shkenca thotë se Zoti yt nuk ekziston. Ti cfarë ke për të thënë në lidhje me këtë gjë, bir?

Nxënësi: Asgjë. Unë kam vetëm besimin tim. Profesori: Po, besimin. Dhe ky është problemi që ka shkenca.

(Këtu nxënësi fillon t’i kundërpërgjigjet profesorit).

Nxënësi: Profesor, a ekziston një gjë e tillë si nxehtësia?

Profesori: Po.

Nxënësi: A ekziston një gjë e tillë si i ftohti?

Profesori: Po.

Nxënësi: Jo zotëri, nuk ka.

(Në sallën e leksioneve bie heshtja).

Nxënësi: Zotëri, ju mund të keni shumë nxehtësi, edhe më shumë nxehtësi, supernxehtësi, meganxehtësi, nxehtësi të bardhë, pakëz nxehtësi ose aspak nxehtësi. Por nuk kemi asgjë të quajtur i ftohtë. Mund të mbërrijmë në temperatura 458 gradë nën zero, që është JONXEHTESIA, por nuk mund të shkojmë më tutje. Nuk ekziston një gjë e tillë si i ftohti. Ftohtë është vetëm një fjalë që ne e përdorim për të përshkruar mungesën e Nxehtësisë. Ne nuk e masim dot të ftohtin. Nxehtësia është energji. I Ftohti nuk është e kundërta e nxehtësisë, zotëri, është thjeshtë mungesa e saj.

(Në sallën e leksioneve vazhdon heshtje e plotë).

Nxënësi: Po errësira, zotëri? A ekziston një gjë e tillë si errësira?

Profesori: Po. Cfarë është nata, nëse nuk ka errësirë?

Nxënësi: Gabohesh sërish, zotëri. Errësira është mungesa e dickaje. Mund të kesh dritë të ulët, dritë normale, dritë të fortë. Por nëse vazhdimisht nuk ke fare dritë, nuk ke asgjë dhe quhet errësirë, apo jo? Në realitet, errësira nuk ekziston. Po të ekzistonte, ti do të ishe në gjendje ta bëje errësirën edhe më të errët, apo jo?

Profesori: Atëherë, cfarë po përpiqesh të më thuash, djalosh?

Nxënësi: Zotëri, dua të them se premisa juaj filozofike ka të meta.

Profesori: Të meta? A më shpjegon dot si?

Nxënësi: Zotëri, jo punoni mbi parakushtin e Dualitetit. Ju argumentoni se ka Jetë dhe pastaj ka Vdekje, një Zot i mirë dhe një Zot i keq. Ju e shihni konceptin e Zotit si një gjë të Fundme, një gjë që mund ta masim. Zotëri, shkenca nuk mundet të shpjegojë as edhe një Mendim. Ajo përdor elektricitetin dhe magnetizmin, por as nuk ka parë, aq më pak të ketë kuptuar gjithësecilin prej tyre. Që të shohësh vdekjen si të kundërtën e jetës, është të jesh injorant ndaj faktit se Vdekja nuk mund të ekzistojë si një gjë e pavarur. Vdekja nuk është e kundërta e Jetës: është thjeshtë mungesa e saj. Tani më thoni, Profesor, a i mësoni ju studentët se kanë evoluar nga një majmun?

Profesori: Nëse i referoheni Procesit të Evolucionit Natyror, po, sigurisht që i mësoj.

Nxënësi: A e keni vëzhguar ndonjëherë Evolucionin me sytë tuaj, zotëri?

(Profesori tund kokën duke buzëqeshur, teksa kupton se ku po shkon biseda).

Nxënësi: Profesor, askush nuk e ka vëzhguar ndonjëherë procesin e Evolucionit në funksionim e sipër, dhe as nuk mund të provojë se ky proces është një gjë e vazhdueshme. A nuk po jepni mësim opinionin tuaj? A nuk jeni ju, jo një shkencëtar, por një predikues?

(Klasa zien)

Nxënësi: A ka ndonjë në klasë që të ketë parë ndonjëherë trurin e profesorit?

(Klasa shpërthen në të qeshura).

Nxënësi: A ka ndonjë në klasë që të ketë parë, ndjerë, prekur, nuhatur trurin e Profesorit? Askush, me sa duket. Kështu që, sipas Rregullave të vendosura të Protokollit Empirik, të Qëndrueshëm, të Demonstrueshëm, Shkenca thotë se ti nuk ke tru, zotëri. Me gjithë respektin, si mund t’u besojmë ne leksioneve tuaja?
(Në sallë bie heshtja. Profesori ia ngul sytë nxënësit. Asnjë muskul nuk i lëviz në fytyrë).

Profesori: Ma do mendja që duhet të Besosh që ekzistojnë, bir.

Nxënësi: Pikërisht, zotëri… Ekzaktësisht. Lidhja mes Njeriut dhe Zotit është BESIMI. Kjo i mban të gjithë gjërat gjallë dhe në lëvizje.

Nxënësi quhej Albert Einstein.

Në shqip nga www.bota.al

…read more

Email

Miratohen 3 vendime të rëndësishme për reformimin e plotë të ligjit për të drejtat e autorit

Email

Pas miratimit të ligjit të ri për të drejtat e autorit në 31 mars 2016 miratohen me vendim të Këshillit të Ministrave 3 vendime të rëndesishme për reformimin e plotë në fushën e të drejtave të autorit dhe të drejtat e lidhura me to.

Konkretisht, me këtë vendim krijohet Këshilli Kombëtar për të Drejtën e Autorit, një organ kolegjial i specializuar për miratimin e metodologjisë së tarifave të shpërblimit të veprave të së drejtës së autorit që konsumohen nga subjektet përdoruese në Shqipëri.

Me këtë akt i jepet fund konfuzionit të tarifave që duhet të paguajnë subjektet përdoruese ndaj Agjencive të Administrimit Kolektiv, të cilat licencohen nga Ministria e Kulturës, për të kryer funksionin publik, atë të mbledhjes së të ardhurave nga përdorimi dhe shpërndarjes tek artistët dhe autorët shqiptarë.

Gjithashtu ky vendim ka ndikimin e drejtëpërdrejtë në formalizimin e tregut, në rritjen e peshës së numrit të përdoruesve që paguajnë për artistin krijues të veprës si dhe rritjen potenciale të buxhetit të shtetit në vjeljen e detyrime tatimore nga kontatat mes palëve në tregun shqiptar.

Tashmë tarifat e miratuara në bazë të kritereve të qarta dhe të standartizuara me vendet e BE-së do të publikohen në faqen e publikimeve zyrtare dhe do të zbatohen për dy vite nga miratimi i tyre.

Nëpërmjet këtij vendimi shmanget arbitrariteti për bizneset private dhe rregullohen me në fund marrëdhëniet ekonomike përdorues – autor – agjenci.

Në qendër të reformimit që Ministria e Kulturës ka nisur në ketë mandat qeverisës është AUTORI, talenti i tij krijues duke respektuar gjithashtu të drejtën e përdoruesve për ushtrimin e veprimtarisë së tyre në vendin tonë.

Me krijimin e Këshillit Kombëtar për të Drejtën e Autorit vendosim në sistem parimin e transparencës dhe propocionalitetit në shfrytëzimin e veprave të autorëve, duke mbështetur fuqimisht krijuesit për t’u shpërblyer në mënyre të drejtë për punën dhe talentin e tyre.

Ky organ do të vendosë për këto metodologji tarifash me profesionalizëm, paanësi, transparence maksimale në mbledhjet që do të mbahen, duke siguruar aksesin per të gjithë grupet e interesit, në zbatim të parimeve ligjore dhe praktikave më të mira evropiane të fushës.

Vendimi i dytë i miratuar rregullon tarifat, me të cilat do të operojë Drejtoria e të Drejtës se Autorit. Me anë të këtij vendimi rritet gama e shërbimeve që ofron drejtoria në zbatim të ligjit të ri në fuqi, duke bërë një kategorizim më të qartë të këtyre shërbimeve, në funksion të dhënies së informacionit teknik më të specializuar të fushes për çdo autor, përdorues dhe çdo procedurë tjeter administrative apo gjyqësore.

Vendimi i tretë ka të bëjë me rregullimin e procedurave të regjistrimit të të drejtave të autorit, pajisjes me certifikatën e autorësisë, regjistrimin e kontratave dhe marrëveshjeve të palëve, organizimit dhe e klasifikimit administrativ të këtyre të drejtave duke krijuar tashme një kuadër të plotë administrativ të funksionimit të kësaj drejtorie pranë Ministrise së Kulturës.

Nëpërmjet këtij akti ndërtojmë një kuadër të plotë për të siguruar një database moderne të kopjeve të veprave të artistëve shqiptare. Kjo, si dëshmi e ruatjes se kulturës kombëtare dhe veprave artistike për t’i rezistuar kohës, për brezat që krijojnë muzikë, pikturë, vepra letrare dhe dramatugjike, programe kompjuterike apo bazë të dhënash, kompozime muzikore, krijime audiovizuale, arkitekturore, shkecore, arte pamore, fotogratike etj.

Nderkohë në muajin Tetor 2016 është miratuar dhe Udhëzimi i Ministrit të Kulturës për rritjen e standarteve operuese dhe nivelin arsimor e profesional të aparatit të agjencitë kolektive, si nje detyrim profesional për të zbatuar licencen e marrë karshi përdoruesve si dhe për të shërbyer cilësisht, sikundër funksionojnë agjencitë simotra në Evropë, kundrejt anëtarëve artistë që ato përfaqësojnë.

…read more

Email

Përmeti shpallet Qendër Historike me vendim qeverie!

Email

Këshilli i Ministrave ka miratuar propozimin e KKR për ta shpallur Përmetin Qendër të Mbrojtur Historike, duke i dhënë kështu një rol të rëndësishëm si qendër e zhvillimit të turizmit në pjesën jug-lindore të vendit.

Ministria e Kulturës në bashkëpunim me IMK-në dhe institucionet e tjera pas një pune të gjatë për vlerësimin e pasurive kulturore dhe qendrave të rëndësishme të trashëgimisë në të gjithë Shqipërinë, ka vendosur që në bazë të kritereve të përmbushura t’u japë atyre statusin e Qendrave të mbrojtura Historike.
Shpallja e qytetit të Përmetit Qendër Hisotrike është një tjetër premtim i mbajtur nga Ministria e Kulturës, jo vetëm për mbrojtjen e qyteteve dhe zonave të caktuara me vlera tepër të rëndësishme të trashëgimisë kulturore dhe historisë, por dhe për kthimin e këtyre vendeve në zona me potenciale të mëdha për zhvillimin e turizmit dhe atë ekonomik, duke u dhënë atyre një jetë të re.

Qendra Historike e qytetit të Përmetit e propozuar shtrihet rrëzë malit dhe përfshin të gjitha ndërtimet ekzistuese dhe shtrihet kryesisht në lagjet e Shënkollit (Varrosh), Teqesë, të cilat për nga kompozimi i ndërtimeve dhe rrugëve me kalldrëm, janë lagjet ku kanë mbetur gjurmët më të vjetra të qytetit.

Brenda qendrës historike ekzistojnë dy objekte kulti: Kisha e Shën e Premtes, e ndërtuar në vitin 1776, dhe e shpallur monument kulture e kategorisë së parë; Kisha e Shën Kollit e shekullit 19-të. Gjurma e rrugës e rrugicat e ngushta me kalldrëme ka të dhëna që i takojnë fillimit të shekullit 19-të.

Në Përmet ka banesa karakteristike ndonëse të transformuara, porta të harkuara dhe selvi shumë vjeçare.

Varroshi, që zakonisht përfshinte banesat përjashta fortesave, ato nën këmbët e kalasë, me kalimin e kohës njihej me emrin lagjia e Shënkollit, sigurisht në kuptimin më të ngushtë, meqë kjo lagje fillonte të shtrihej nën këmbët e bregores së Bolëngës, nga fundi i së cilës ndodhej kalaja.

Kjo lagje e ndërtuar thuajse nga ana jugore e Bolëngës, zbriste tatëpjetë lagjeve të tjera, mbi të cilat si pozicion mbizotëronte dhe kishte një hapësirë pamjeje të gjerë.

Rrugët janë të shtruara në pjesën më të madhe me kalldrëme të realizuar në gure gëlqerorë dhe gurë lumi. Dallohen disa tipologji dhe teknika shtrimi si ratë dhe këlliç. Në çdo shtrirje rrugore ekzistonte një linjë qëndrore për kalimin e ujit, që pothuajse çdo ditë, hapej nga mullijntë për të garantuar pastrimin e rrugëve, portave dhe kopshteve.

Shtëpitë e kësaj lagjeje janë ndërtuar thuajse ngjitur njëra-tjetrës, me oborre ose kopështe të vegjël dhe me pjërrësi të lehtë që diktohet nga vetë terreni. Rrethimet e oborreve kryesisht janë të mbyllura nga mure guri të larta dhe porta druri me strehë. Shumica e banesave janë dykatëshe me mure guri dhe çati me rrasa guri, por nuk mungojnë dhe njëkatëshe ose dhe trekatëshe.

Brenda qendrës historike spikasin disa ndërtime të fillim shekullit 20-të me vlera të veçanta që meritojnë të marin statusin monument kulture. Pjesa dërrmuese e ndërtimeve janë të pas Luftës së Dytë Botërore.

Zona e Mbrojtur në pjesën më të madhe përbëhet nga një zonë e gjelbër kryesisht në kodrën e Bolëngës e cila është një zonë e qytetit me potencial të madh arkeologjik, si dhe përfshin edhe kalanë e Bolëngës si dhe disa banesa të ndërtuara në periudha të mëvonshme, me të cilat plotësohen me mirë vlerat e Qendrës Historike dhe krijohet një kalim i butë prej saj drejt pjesëve të planifikuara për ndërtime të reja.

…read more

Email

Teknologji bashkëkohore për arkivën e Marubit/ Kumbaro: Tashmë një standard për muzetë!

Email

Nuk mjafton vetëm ndërtimi i muzeve të rinj dhe shpëtimi i thesareve, por mbi të gjitha është detyrë e Ministrisë së Kulturës dhe institucioneve të saj që t’i pajisin këta muze me teknologjinë e nevojshme bashkëkohore për ruajtjen dhe mbrojtjen e arkivave të tyre.

Kështu u shpreh ministrja e Kulturës Mirela Kumbaro, në aktivitetin e zhvilluar në Muzeun Marubi në Shkodër, ku falë bashkëpunimit me Ambasadën Gjermane u jetëzua projekti për ruajtjen e arkivës së këtij muzeu, i cili mundëson zbatimin e një sistemi të ri konservimi të negativëve prej xhami, filmave rul, fotografive në letër si dhe dokumentave të cilat do të vendosen në zarfa dhe kuti të reja. Falë këtij projekti janë përfituar 7.000 kuti arkivimi dhe 82.000 zarfa, të siguruara nga mbështetja e Ambasadës Gjermane në Tiranë.

Nuk mjafton vetëm të shpëtojmë thesare dhe të ndërtojmë muze të rinj, por është detyrë e ministrisë dhe gjithë institucioneve që të sigurojnë edhe kushtet e nevojshme teknologjike që ky thesar të jetë i siguruar përjetë. Luçjani, Drejtori i Muzeut Marubi këmbëngli që në fakt nuk mjaftonte vetëm puna e bërë deri tani me Marubin, por duhej mbi të gjitha të garantonim ruajtjen dhe jetëgjatësinë e negativëve të rrallë që mban ky muze dhe kush më mirë sesa teknologjia dhe profesionalizimi gjerman mund të na i ofronte këtë gjë, ndaj i jam mirënjohëse ambasadës dhe qeverisë gjermane, që në kuadër edhe të marrëveshjes kulturore që kemi nënshkruar vitin e kaluar e përfshiu këtë projekt brenda programit të bashkëpunimit”, u shpreh Kumbaro, e cila solli në vëmendje se e njëjta gjë është bërë edhe me Muzeun e Artit Mesjetar në Korçë, përuruar vetëm pak kohë më parë.

Instalimi i teknologjisë modern për ruajtjen e thesareve të tillë tashmë është një standard. Të njëjtën gjë ne kemi bërë edhe në Muzeun e ri të Artit Mesjetar në Korçë, ku vetëm pak javë më parë është instaluar e paisja për dezinfektimin dhe mirëmbajtjen e të gjitha ikonave të këtij muzeu”, theksoi ministrja e Kulturës.

Ambasadorja Susanne Schütz, e cila i dorëzoi zyrtarisht materialet drejtorit të muzeut Luçjan Bedeni në praninë e Ministres së Kulturës, Mirela Kumbaro dhe Ministrit të Jashtëm, Ditmir Bushati tha se “Jemi krenarë dhe të lumtur, që po mbështesim zemrën e muzeut – Arkivin”.

Mbrojtja e koleksioneve të arkivës është një ndër projektet më të rëndësishme që Muzeu Kombëtar i Fotografisë “Marubi” realizon falë mbështetjes së Ambasadës Gjermane në Tiranë. Një projekt i tillë, i mundësuar nga materialet e KLUG CONSERVATION synon sistemimin dhe mbrojtjen e arkivës sipas standarteve bashkëkohore. Aktualisht xham negativët, dokumentat dhe objektet, pjesë e koleksionit të muzeut, janë të vendosur në kutitë e tyre origjinale të cilat tashmë janë vjetërsuar nga koha dhe nga mungesa e kushteve të përshtatshme për konservim ndër vite. Qëllimi i parë i produkteve KLUG është të ruajë këto objekte – në rastin konkret xham negativë, dokumenta, objektet të arkivës Marubi- në gjendjen në të cilën ata ndodhen dhe jo të ndërhyjë për restaurimin e tyre.

…read more

Email

RREFIMI/ Ardit Gjebrea: Ja arsyeja pse nuk këndoj më, momenti më i vështirë në jetën time dhe si u keqkuptua intervista ime me Marjan Rrokun

Email

Moderatori dhe kantautori i njohur, Ardit Gjebrea ishte sot i ftuar në Forumet UET, ku foli për karrierën e tij dhe tregun e muzikës sot

Nga një studio televizive në një auditor me studentë.

Ardit Gjebrea ishte sot i ftuar në Forumet UET, jo në rolin e moderatorit që bën prej aq vitesh, por në rolin e të intervistuarit nga moderatorja Belina Budini, shefe e Departamentit të Komunikimit në UET.

Para studentëve, Gjebrea foli për ëndrrat, studimet, jetën në Itali, lidhjen me muzikën e televizionin, etj..

Me këngët e tij të mesit të viteve ’90, ai ka mbetur në kujtesën e publikut dhe këngët e tij këndohen ende sot.

Po pse Gjebrea i është kushtuar kaq fort menaxhimit të muzikës me festivalin “Kënga Magjike” dhe moderimit me emisionin “E diela Shqiptare” dhe nuk po këndon më si dikur?

Në një përgjigje të sinqertë ai pranon se nuk e gjen veten tek tregu i tanishëm muzikor komercial.

“Unë shpeshherë jam më i sinqertë se ç’duhet dhe do ta ruaj sinqeritetin tim dhe sot, më ndodh që të keqkuptohem. Sot portalet e ndryshme mund të keqpkuptojnë atë që dua të them dhe nuk do të jem shumë i sinqertë në përgjigjen time. Dua të jem pak diplomat sepse nuk dua të fyej askënd. Kështu që secili bën zgjedhjen e tij në jetë, por nëse unë do të vazhdoja të bëja muzikë dhe të këndoja, nuk do të jetoja më mirë se sa jetoj sot. Kjo është përgjigja ime e sinqertë pa dhënë detaje. Unë kam kënduar në pallate sporti, në stadiume, kam kënduar në Teatrin e Operas dhe Baletit. Kam kënduar në vende ku muzika vetëm dëgjohej. Në të gjitha turnetë që kam bërë jashtë, aty ku ka shqiptarë në Gjermani, SHBA, Greqi, kam kënduar nëpër teatro. Sot rrallë këngëtarët këndojnë nëpër teatro. Unë nuk dua të humbas atë habitatin tim. Unë krijova një lloj stereotipi dhe nuk dua ta humbas. Unë jam i lidhur me atë mentalitet të muzikës dhe nuk dua që të jetë ndryshe”, tha ai.

Si u keqkuptua intervista ime me Marjan Rrokun

Intervista e Ardit Gjebresë me të dënuarin për vrasjen e një vajze të re dhe nënës së saj bëri shumë bujë vitin që shkoi.

Arditi u akuzua se u bë “avokat” i një vrasësi gjatë qëndrimit në burg 24 orë me Marjan Rrokun, i dënuar për vrasje të dyfishtë.

Por Gjebrea e ka variantin e tij për ata që e kryqëzuan mediatikisht.

Ai tha të martën në UET, ku ishte i ftuar në një bisedë me studentët, se emisioni nuk ndikoi tek vendimi i gjykatës.

“Unë e regjistrova emisionin në maj, prita te dilte vendimi i gjykatës ndaj tij dhe vendimi është dhënë në dhjetor dhe unë e kam transmetuar emisionin në shkurt. Pra emisioni im nuk pati asnjë ndikim tek verdikti i drejtësisë”, tha ai.

Më tej Gjebrea këmbënguli se intervista nuk u bë për të thithur audiencë, po ishte pjesë e një programi më të gjerë “24 orë”, ku ai më parë kishte ndenjur me një lypës, edukatore, etj.

“Më kryqëzuan sepse thashë pikërisht këtë frazë: “Tani që jam këtu, mendoj se ti duhet të dalësh”. Një gazetar i kujdesshëm shikon se çfarë thua. I thashë: Marjan, kur unë jam jashtë këtij burgu, them mirë t’ju bëhet dhe aty të kalben. Kur jam këtu brenda, them se Marjani është penduar dhe duhet të dalë. Por kur të dal prapë prej këtej, nuk e di se çfarë do të mendoj”. Askush nuk më pyeti se çfarë mendove. Nuk ka më vlerë kjo gjë pasi unë kam pasur dhe raste përdhunimesh kur kam dalë tek vetja pasi tek “E diela shqiptare” jemi live. Nuk kam bërë asgjë për audiencë, unë e kam audiencën time, nuk më duhej Marjan Rroku. Përsa kohë që ata ekzistojnë dhe janë atje, unë doja që të sillja një realitet që nuk e ka parë askush. Asnjë nga këta gazetarët që folën për këtë gjë, nuk kanë shkuar dhe të kalojnë 24 orë dhe ta sjellin këtë gjë”, u shpreh Gjebrea.

Duke sqaruar formatin e emisionit të tij ai tha se “u fol për investigim, ndërkohë që të gjithë ata gazetarë që folën për këtë gjë nuk investiguan cili ishte programi im. Unë kisha bërë dhe dy puntata të kaluara me konsullin e nderit dhe me një edukatore. Po bëja thjesht në kuadrin e programit “24 orë me… një të burgosur””.

Më tej Gjebrea shton se nuk ishte qëllimi që të ‘amnistonte’ krimin e Rrokut, përkundrazi moderatori thekson se ai është për dënim me vdekje për ata që vrasin.

“Tek Marjan Rroku unë nuk shkova për të sjellë historinë e tij, se përse është burgosur. Unë shkova aty për të parë si i kalon 24 orë një i burgosur. Sigurisht që i burgosuri është ajo pjesë, e cila mendon se sa familje ka mbrapa. Unë jam ai, i cili kur kam bërtitur dhe bërtas akoma që të rikthehet dënimi me vdekje. Kush vret, duhet të vritet. Askush nuk e tha këtë gjë. Askush nuk më pyeti, përse ti që je pro dënimit me vdekje, nuk the asnjë fjalë për këtë gjë. Thjesht sepse nuk shkova për këtë gjë. Askush nuk kërkoi, askush nuk investigoi, por të zellshmit donin të kryqëzonin. Ata që e kuptuan, e kuptuan. U përfitoi shumë audiencë nga kjo gjë. Më pas Marjan Rrokun e morën të tjerë në intervistë, por asnjë nuk foli”, theksoi Gjebrea.

Momenti më i vështirë imi

I pyetur nga një studente se cili ishte momenti kur ishte rrëzuar dhe më pas kishte gjetur forcën për t’u ringritur, Gjebrea kujtoi momentet e vështira të emigrimit në Itali, vitet ‘92-‘93.

“Ishte 31 dhjetor dhe unë me gruan dhe djalin që ishte vetëm 2 vjeç kishim gjithsej vetëm 30 mijë lireta, që janë pak a shumë 30 mijë lekë të vjetra. Ne duhet të festonim Vitin e Ri dhe të vazhdonim jetën me aq para. Nuk kishim asgjë për të …read more

Email

“Ngjyrat” e teatrit La Scala në Tiranë!

Email

Në një eveniment të madh kulturor dhe një natë të paharrueshme, Spitali Amerikan, së bashku me disa nga artistët më të njohur të skenës Kombëtare dhe atë Ndërkombëtare, organizon një koncert bamirësie nën emrin “Më shumë tinguj tani e përgjithmonë”.

Ky koncert zhvillohet në prag të festimit të 10 vjetorit të krijimit të Spitalit Amerikan me një qëllim sublim, për ti ardhur në ndihmë fëmijëve që janë lindur me probleme në sistemin e dëgjimit. Implanti koklear është mrekullia teknologjike e fundit që mundëson sjelljen e tingullit në veshin e paaftë për të dëgjuar. Të ftuar në këtë aktivitet prestigjoz do të jenë disa nga yjet e muzikës lirike dhe asaj trandicionale shqiptare.

Pjesëmarrje e veçantë e sopranos së suksesshme botërore Maria Jose Siri. Ajo vjen të marrë pjesë në këtë koncert madhështor direkt pas rolit të saj në Madama Butterly në La Scala në datë 8 Janar 2017. Tenori me fame nderkombetare qe ka prekur skenat me te rendesishme te botes Josif Gjipali, Kastriot Tusha, Mario Karaj. Soprano Sindi Mamaqi si dhe këngëtarët Rona Nishliu dhe Dren Abazi sëbashku me pianistin Ekland Hasa.

Orkestra do të jetë nën drejtimin e dirigjentit të mirënjohur Italian Francesco Ledda. Koncerti do të jetë nën prezantimin e Ema Andreas. Ky koncert do të sjelli për publikun Shqipëtar aromën e muzikës klasike më të zgjedhur, me një repertor brilant nga trojet Shqiptare dhe ariet më të bukura të muzikës botërore. Koncerti do të mbahet në Pallatin e Kongreseve në datë 27 Janar në orën 20.00.

Të ardhurat nga shitja e biletave do të shkojnë për realizimin e operacionit për vendosjen e implantit koklear tek fëmijët që kanë lindur me probleme në dëgjim. Për më shumë vëmendje dhe përkrahje ndaj kësaj teme shumë sensitive, ju ftojmë të bëheni pjesë!

Biletat shiten pranë Pallatit të Kongreseve, Cel 0682888088

…read more

Email

FOTO fantastike nga ekspo e 900-ës/ Kumbaro: Kjo është mrekullia e Kulturës! Publiku shqiptar pret krejt natyrshëm kryeveprat e mëdha

Email

Një ekspozitë e një rëndësie të veçantë, një sfidë e pamundur e bërë realitet, një mrekulli e kulturës. Kështu e cilësoi ministrja Kumbaro hapjen e ekspozitës me kryeveprat romane të 900-ës, duke mos lënë pa përmendur edhe vështirësitë e kushtet që duheshin përmbushur për të bërë të mundur shfaqjen e këtyre veprave për publikun shqiptar.

Gati e pamundur dukej kjo sfidë kur e menduam në fillim, muaj më parë, kur me Iole Siena, Presidenten e Arthemisia-s, filluam të imagjinonim sesi mund të bëhej një ekspozitë e tillë Kryeveprash arti në Tiranë. Lista e kushteve që duheshin plotësuar ishte kaq e rëndë saqë dukej se s’mbaronte. Por edhe më shumë peshonte dëshira, pasioni dhe energjia nga të dy anët e Adriatikut për ta arritur të pamundurën”, u shpreh Kumbaro në çeljen e ekspozitës “KRYEVEPRAT e artit italian të viteve 1900″.

Duke e cilësuar kulturën si komunikimin më të mirë mes popujve dhe mjetin që i afron më shumë se gjithçka vendet, Kumbaro tha se tashmë Shqipëria dhe Tirana i mirëpresin krejt natyrshëm ngjarje të tilla kulturore.

Projekte pas projektesh, ide që përplaseshin, vështirësi që s’parashikoheshin dhe një komunikim shumë intensiv orë e pa orë, në muaj të tërë, e bëri gjithmonë e më të prekshme atë që dy popujt tanë, dy vendet tona, dy kulturat tona, kanë shekuj që e ndërtojnë: urën e komunikimit përmes kulturës, kësaj radhe me “Kryeveprat italiane në Tiranë”. Është ky emri më i natyrshëm që mund të pagëzonte këtë ekspozitë, si një krijim që i rri bukur Tiranës kur mendon energjinë e madhe që rrjedh te rinia shqiptare, te publiku shqiptar i cili tashmë krejt natyrshëm pret kryeveprat në vendin e vogël por me dëshirat e mëdha. Kjo është mrekullia e Kulturës! Tirana dhe Shqipëria, janë tashmë pjesë e axhendave ndërkombëtare kulturore pikërisht se dinë të japin e të marrin kulturalisht, sepse ëndrrën e të pakapshmes e kthejnë në realitet. Kjo është Shqipëria e gjeneratës tjetër”.

Ndërkohë ekspozita nuk do të jetë e hapur vetëm për dashamirësit e artit dhe publikun e gjerë. Ministria e Kulturës dhe grupi organizator Arthemisia, janë kujdesur për përgatitjen e skuadrave të edukimit kulturor, të cilat do të bëhen pjesë e kësaj ngjarje me një rëndësi të veçantë për kryeqytetin, ku për 3 muaj do të mirëpresin nxënësit e shkollave me një program të dedikuar për fëmije e të rinj.

…read more